“Bize Baba Yaga’yı anlat,” diye yalvardı Marusya.
“Evet,” dedi Vanya, “lütfen büyükbaba, bir de tavuk bacakları üzerindeki küçük kulübeyi.”
“Baba Yaga bir cadıdır,” dedi yaşlı Peter; “korkunç yaşlı bir bayandır, ancak bazen gereğince naziktir. Biliyorsun, Prens İvan’a Deniz Çarı’nın kızlarından birini nasıl kazanacağını söyleyen oydu ve bu kız kümenin en güzeliydi, Çok Bilge Vasilissa. Fakat Baba Yaga ekseriyetle berbattır, tıpkı Çok Hoş Vasilissa örneğinde olduğu üzere, demir dişlerinden lakin Sihirli Bebeğinin zekâsı sayesinde kurtulabilmiştir.”
“Bize Sihirli Bebek’in hikâyesini anlat,” diye yalvardı Maroosia.
“Bir gün anlatacağım,” dedi yaşlı Peter.
“Peki Baba Yaga’nın sahiden demir dişleri var mı?” diye sordu Vanya.
“Demir, tıpkı demir çubuk ve maşa üzere,” dedi yaşlı Peter.
“Ne için?” dedi Maroosia.
“Küçük Rus çocuklarını yemek için,” dedi yaşlı Peter, “onları bulabildiğinde. Genelde yalnızca makûs olanları yer, zira uygunlar kaçar. Her tarafı kemikli, gözleri çakmak çakmak, havanda döve döve, süpürgeyle izlerini sile sile dolaşıyor, o denli ki ne tarafa gittiğini anlayamıyorsun.”
“Ya kulübesi?” dedi Vanya. Bunu daha evvel de sık sık duymuştu, fakat bir sefer daha duymak istiyordu.
“Tavuk ayakları üzerinde duran küçük bir kulübede yaşıyor. Bazen ormana bakar, bazen yola bakar, bazen de vakur bir formda yürür. Lakin kimi hikayelerde diğer cins bir kulübede yaşar, uzun sopalardan bir parmaklığı ve her sopanın üzerinde bir kafatası vardır. Ve bütün gece boyunca kafataslarının içinde ateş yanar ve şafak sökerken söner.”
“Şimdi bize Baba Yaga hikâyelerinden birini anlat,” dedi Maroosia.
“Lütfen,” dedi Vanya.
“Size küçük bir kızın ondan nasıl kaçtığını anlatacağım, o vakit sizi yakalarsa ne yapmanız gerektiğini çok âlâ bileceksiniz.”
Yaşlı Peter piposunu bıraktı ve başladı:
Bir vakitler çok uzun vakit evvel küçük kızıyla birlikte bir kulübede yalnız yaşayan dul bir ihtiyar vardı. Birlikte çok memnundular; ekmek ve reçel dolu bir masanın üzerinde bile birbirlerine gülümserlerdi. Her şey yolunda gidiyordu, ta ki yaşlı adam tekrar evlenmeyi aklına koyana kadar.
Evet, yaşlı adam yaşlılık yıllarında aptallaşıp tekrar evlendi. Böylelikle zavallı küçük kızın bir üvey annesi oldu. Ondan sonra da her şey değişti. Artık masada ekmek ve reçel yoktu, babasıyla çay içerken evvel semaverin o tarafına, sonra bu tarafına bakarak bo-peep oynamak da yoktu. Bu daha da berbattı. Üvey anne, zıt giden her şeyin küçük kızın cürmü olduğunu söylüyordu. Yaşlı adam da yeni karısına inandı ve küçük kızı için bir daha hoş kelamlar söylemedi. Üvey anne her gün küçük kızın sofraya oturamayacak kadar yaramaz olduğunu söylerdi. Sonra da ona bir ekmek fırlatıp kulübeden çıkmasını ve gidip öteki bir yerde yemesini söylüyordu.
Zavallı küçük kız da tek başına avludaki kulübeye masraf, kuru ekmeği gözyaşlarıyla ıslatır ve tek başına yerdi. Sık sık eski günler için ve sık sık gelecek günleri düşünerek ağlardı.
Çoğunlukla yalnız olduğu için ağlardı, ta ki bir gün kulübede küçük bir arkadaş bulana kadar. Kulübenin bir köşesinde kıvrılmış, kuru ekmeğini yiyor ve acı acı ağlıyordu ki küçük bir ses duydu. Bu yalnızca bir delikte yaşayan küçük gri bir fareydi.
Küçük sivri burnu, uzun bıyıkları, küçük yuvarlak kulakları ve parlak gözleriyle küçük fare dışarı çıktı. Küçük hörgüçlü bedeni ve uzun kuyruğu göründü. Sonra art ayakları üzerinde doğruldu, kuyruğunu iki defa kendi etrafında kıvırdı ve küçük kıza baktı.
İyi kalpli küçük kız tüm hüzünlerini unuttu ve ekmeğinden bir modül alıp küçük fareye attı. Farecik kemirdi, kemirdi, kemirdi ve gidip öteki bir tane aramaya başladı. Kız ona bir modül daha verdi, o nu da yedi, bir tane daha, bir tane daha, ta ki küçük kıza hiç kuru ekmek kalmayana kadar. Kız buna aldırmadı. Görüyorsunuz ya, küçük farenin kemirdikçe kemirdiğini görmek onu çok keyifli ediyordu.
Kuru ekmek bittiğinde farecik küçük parlak gözleriyle kıza baktı ve küçük cırtlak bir sesle “Teşekkür ederim,” dedi, “Sen nazik küçük bir kızsın, bense yalnızca bir fareyim ve bütün ekmeğini yedim. Lakin senin için yapabileceğim öteki bir şey var, o da kendine dikkat etmeni söylemek. Kulübedeki yaşlı bayan (ki o zalim üvey anneydi) Baba Yaga’nın öz kız kardeşi, kemikli bacaklı bir cadıdır. Şayet teyzene gitmeni söylerse, gel ve bana söyle. Zira ne yapacağını bilmezsen Baba Yaga seni demir dişleriyle çok yakında yer.”
Küçük kız, “Teşekkür ederim,” dedi ve tam o sırada üvey annesinin gelip çayları toplaması, meskeni toplaması, yerleri fırçalaması ve herkesin çizmelerini temizlemesi için onu çağırdığını duydu.
Böylece gitmek zorunda kaldı.
İçeri girdiğinde üvey annesine uygunca baktı, burnu uzundu ve tüm etleri ayıklanmış bir balık kadar kemikliydi ve küçük kız Baba Yaga’yı düşündü ve ürperdi, lakin bahçedeki kulübede bulunan fareyi hatırladığında kendini o kadar da makus hissetmedi.
Ertesi sabah olan oldu. Yaşlı adam yan köydeki kimi arkadaşlarını ziyarete gitti, tıpkı benim bazen yaşlı Fedor’u görmeye gittiğim üzere, İlah onunla olsun. Yaşlı adam gözden kaybolur kaybolmaz berbat kalpli üvey anne küçük kızı çağırdı.
“Bugün ormandaki sevgili küçük teyzene gideceksin,” dedi, “ve ondan gömleğini onarmak için bir iğne ve iplik isteyeceksin.”
“Ama burada bir iğne ve iplik var,” dedi küçük kız.
Üvey anne, “Dilini tut,” dedi ve dişlerini gıcırdattı ve dişler maşa şakırtısı üzere bir ses çıkardı. “Dilini tut,” dedi. “Sana bugün sevgili küçük teyzene gidip gömleğini onarmak için iğne iplik istemeni söylemedim mi?”
“Onu nasıl bulacağım?” dedi küçük kız, neredeyse ağlayacaktı, zira teyzesinin Baba Yaga, kemikli bacaklı cadı olduğunu biliyordu.
Üvey anne küçük kızın burnunu tuttu ve sıktı.
“Bu senin burnun,” dedi. “Hissedebiliyor musun?”
“Evet,” dedi zavallı küçük kız.
Üvey anne, “Ormanın içindeki yol boyunca, devrilmiş bir ağaca gelene kadar gideceksin; sonra soluna döneceksin, ondan sonra da burnunu takip et, onu bulacaksın,” dedi. “Şimdi git bakalım tembel şey. Bu ortada yemen için biraz yiyecek var.” Küçük kıza bir havluya sarılmış bir bohça verdi.
Küçük kız kulübeye gidip farenin kulağına Baba Yaga’ya gideceğini söylemek ve ne yapması gerektiğini sormak istedi. Ancak ardına baktığında üvey annesinin kapıda onu izlediğini gördü. Bu yüzden yoluna devam etmek zorunda kaldı.
Ormanın içinden geçen yol boyunca, devrilmiş ağaca gelene kadar yürüdü. Sonra sola döndü. Üvey annesinin çimdiklediği burnu hala acıyordu, bu yüzden düz gitmesi gerektiğini biliyordu. Tam yola koyulmuştu ki, devrilmiş ağacın altında küçük bir ses duydu. “Çizik-çizik.”
Ve küçük fare dışarı fırladı ve onun önündeki yola oturdu.
“Ey fare, fare,” dedi küçük kız, “üvey annem beni kız kardeşine gönderdi. O da Baba Yaga, kemikli bacaklı cadı ve ben ne yapacağımı bilmiyorum.”
“Zor olmayacak,” dedi küçük fare, “çünkü senin güzel kalbin var. Yolda bulduğun her şeyi al ve onlarla istediğini yap. O vakit Baba Yaga’dan kaçacaksın ve her şey yoluna girecek.”
“Aç mısın, farecik?” dedi küçük kız
“Sanırım kemirebilirim,” dedi küçük fare.
Küçük kız havluyu açtı fakat içinde taşlardan öbür bir şey yoktu. Bu ortada üvey anne küçük kıza yemesi için bunları vermişti.
“Ah, çok üzgünüm,” dedi küçük kız. “Yiyecek hiçbir şeyim yok.”
“Emin misin?” dedi farecik ve onlara bakarken küçük kız taşların ekmeğe ve reçele dönüştüğünü gördü. Küçük kız devrilmiş ağacın üzerine oturdu, küçük fare de onun yanına oturdu ve artık doyana kadar ekmek ve reçel yediler.
“Havlu sende kalsın,” dedi küçük fare; “Sanırım işe yarayacak. Ve yolda bulacağın şeyler hakkında söylediklerimi unutma. Ve artık hoşça kal,” dedi.
Küçük kız, “Hoşça kal,” dedi ve koşmaya başladı.
Koşarken yolda yeni ve hoş bir mendil buldu. Onu aldı ve yanında götürdü. Sonra küçük bir şişe yağ buldu. Onu da aldı ve yanında götürdü. Sonra birkaç kesim et buldu.
“Belki onları da alsam yeterli olur,” dedi ve aldı.
Sonra şirin mavi bir kurdele buldu ve onu aldı. Sonra küçük bir somun ekmek buldu ve onu da aldı.
“Sanırım birilerinin güzeline gidecek,” dedi.
Ve sonra Baba Yaga’nın, kemikli bacaklı cadının kulübesine geldi. Etrafında büyük kapıları olan yüksek bir çit vardı. Kız onları itip açtığında, güya hareket etmek canlarını acıtıyormuş üzere acınası bir biçimde gıcırdıyorlardı. Küçük kız onlar için üzüldü.
“Ne şanslıyım ki,” dedi, “yağ şişesini aldım!” ve yağı kapıların menteşelerine döktü.
Parmaklıkların içinde Baba Yaga’nın kulübesi vardı ve tavuk ayakları üzerinde durup avluda dolaşıyordu. Ve avluda Baba Yaga’nın hizmetçisi duruyordu ve Baba Yaga’nın ona verdiği vazifeler yüzünden acı acı ağlıyordu. Acı acı ağlıyor ve göz yaşlarını eteğine siliyordu.
“Ne şanslıyım,” demiş küçük kız, “iyi ki bir mendil almışım!” Ve mendili Baba Yaga’nın hizmetçisine verdi, o da mendile gözlerini sildi ve gözyaşlarının ortasından gülümsedi.
Kulübenin yakınında kocaman bir köpek vardı, çok zayıftı, kuru bir ekmeği kemiriyordu.
“Ne şanslıyım,” dedi küçük kız, “bir somun aldım!” Ve somunu köpeğe verdi, köpek somunu yalayıp yuttu ve dudaklarını yaladı.
Küçük kız cesurca kulübeye gitti ve kapıyı çaldı.
“İçeri gel,” dedi Baba Yaga.
Küçük kız içeri girdi ve orada Baba Yaga, kemikli bacaklı cadı, oturmuş dokuma tezgâhında dokuma yapıyordu. Kulübenin bir köşesinde ince siyah bir kedi bir fare deliğini izliyordu.
Küçük kız titrememeye çalışarak, “İyi günler teyzeciğim,” dedi.
“Sana da uygun günler yeğenim,” dedi Baba Yaga.
“Üvey annem bir gömleği onarmak için iğne iplik istemem için beni sana gönderdi.”
“Pekâlâ,” dedi Baba Yaga, gülümseyerek ve demir dişlerini göstererek. “Sen burada dokuma tezgâhının başına otur ve dokumaya devam et, ben de gidip sana iğne ve ipliği getireyim.”
Küçük kız dokuma tezgâhının başına oturdu ve dokumaya başladı.
Baba Yaga dışarı çıktı ve hizmetçisine seslendi, “Git, banyoyu ısıt ve yeğenimi kesele. Onu temizle. Ona hoş bir yemek yapacağım.”
Hizmetçi sürahiyi almak için içeri girdi. Küçük kız ona yalvardı, “Ateşi yakmakta çabuk etme ve suyu bir süzgeçte taşı.” Hizmetçi gülümsedi ancak hiçbir şey söylemedi, zira Baba Yaga’dan korkuyordu. Ancak yeniden de banyoyu hazırlaması çok uzun sürdü.
Baba Yaga pencereye geldi ve sordu:
“Dokuyor musun, küçük yeğenim? Dokuyor musun güzelim?”
“Dokuyorum teyzeciğim,” dedi küçük kız.
Baba Yaga pencereden uzaklaştığında, küçük kız fare deliğini izleyen kara kediyle konuştu.
“Ne yapıyorsun, kara kedi?”
“Fare arıyorum,” dedi kara kedi. “Üç gündür hiç yemek yemedim.”
“Ne şanslıyım,” dedi küçük kız, “et kesimlerini topladım!” Ve onları kara kediye verdi. Kara kedi onları yalayıp yuttu ve küçük kıza şöyle dedi:
“Küçük kız, bundan kurtulmak istiyor musun?”
“Kedicik,” dedi küçük kız, “buradan çıkmak istiyorum, zira Baba Yaga beni demir dişleriyle yiyecek.”
“Peki,” dedi kedi, “sana yardım edeceğim.”
Tam o sırada Baba Yaga pencereye geldi.
“Dokuma yapıyor musun, küçük yeğenim?” diye sordu. “Dokuyor musun, güzelim?”
“Dokuyorum teyzeciğim,” dedi küçük kız, dokuma tezgâhı tıkır tıkır çalışırken.
Baba Yaga gitti.
Kara kedi küçük kıza şöyle dedi: “Saçında bir tarak var, bir de havlun. Baba Yaga hamamdayken onları al ve ona koş. Baba Yaga seni kovaladığında dinle ve sana yaklaştığında havluyu at, büyük, geniş bir ırmağa dönüşecektir. Bunu aşması biraz vakit alacaktır. Lakin aştığında dinlemelisin; sana yaklaşır yaklaşmaz tarağı at, o denli bir ormana dönüşecek ki, asla içinden geçemeyecek.”
“Ama dokuma tezgâhının durduğunu duyacak,” dedi küçük kız.
“Bunu ben hallederim,” dedi zayıf kara kedi.
Kedi dokuma tezgâhında küçük kızın yerini aldı.
Tıkır tıkır, tıkır tıkır; dokuma tezgâhı bir an bile durmadı.
Küçük kız Baba Yaga’nın hamamda olduğunu görmek için baktı ve sonra küçük kulübeden tavuk bacakları üzerinde aşağı atladı ve bacakları titreyene kadar süratli bir biçimde kapılara koştu.
Büyük köpek onu parçalamak için sıçradı. Tam üzerine atlayacakken onun kim olduğunu gördü.
“İşte bana somunu veren küçük kız bu,” dedi. “Sana âlâ seyahatler küçük kız,” dedi ve başını pençelerinin ortasına alıp tekrar yattı.
Kapılara geldiğinde, menteşelerine döktüğü yağ nedeniyle kapılar hiç ses çıkarmadan, sessizce açıldı.
Kapıların dışında küçük bir huş ağacı vardı ve geçemesin diye gözlerine çarpıyordu.
“Ne şanslıyım ki” demiş küçük kız, “kurdeleyi aldım!” Ve huş ağacını hoş mavi kurdeleyle bağladı. Ve huş ağacı kurdeleden o kadar mutlu kaldı ki, kıpırdamadan durdu, kendine hayran hayran baktı ve küçük kızın geçip gitmesine müsaade verdi.
Küçük kız süratle koştu!
Bu sırada zayıf kara kedi dokuma tezgâhının başında oturuyordu. Tıkır tıkır, tıkır tıkır, dokuma tezgâhı müzik söylüyordu; fakat zayıf kara kedinin yaptığı üzere bir arapsaçı hiç görmemişsinizdir.
Ve az sonra Baba Yaga pencereye geldi.
“Dokuma mı yapıyorsun, küçük yeğenim?” diye sordu. “Dokuyor musun, güzelim?”
“Dokuyorum teyzeciğim,” dedi zayıf kara kedi, dokuma tezgâhı tıkır tıkır tıkır tıkır tıkır tıkırdarken.
“Bu benim küçük akşam yemeğimin sesi değil,” dedi Baba Yaga ve demir dişlerini gıcırdatarak kulübeye atladı fakat küçük kız yoktu, yalnızca zayıf kara kedi dokuma tezgahının başında oturmuş, iplikleri karıştırıyor ve karıştırıyordu.
“Grr,” dedi Baba Yaga ve kedinin üzerine atlayıp onu dövmeye başladı. “Neden küçük kızın gözlerini oymadın?”
“Sana hizmet ettiğim onca yıl boyunca,” dedi kedi, “bana yalnızca bir küçük kemik verdin halbuki nazik küçük kız bana et modülleri verdi.”
Baba Yaga kediyi bir köşeye attı ve avluya çıktı.
“Seni açtığında neden ciyaklamadın?” diye sordu kapılara.
“Neden onu kesimlere ayırmadın?” diye sordu köpeğe.
“Neden yüzüne vurmadın ve geçmesine müsaade verdin?” diye sordu huş ağacına.
“Neden banyoyu hazırlamakta bu kadar geciktin? Şayet daha süratli olsaydın, asla kaçamazdı,” dedi Baba Yaga hizmetçiye.
Ve avluda koşuşturdu, hepsini dövdü ve avazı çıktığı kadar azarladı.
“Ah!” dedi kapılar, “sana hizmet ettiğimiz onca yıl boyunca bizi suyla bile rahatlatmadın halbuki nazik küçük kız menteşelerimize yağ döktü.”
“Ah!” dedi köpek, “sana hizmet ettiğim epey yıl boyunca bana yanmış kuru ekmekten öbür bir şey atmadın halbuki nazik küçük kız bana güzel bir somun verdi.”
“Ah!” dedi küçük huş ağacı, “sana hizmet ettiğim bu kadar yıl boyunca beni hiç bağlamadın, hatta iplikle bile meğer nazik küçük kız beni şirin mavi bir kurdeleyle bağladı.”
“Ah!” dedi hizmetçi, “sana hizmet ettiğim epey yıl boyunca bana bir bez modülü bile vermedin meğer nazik küçük kız bana hoş bir mendil verdi.”
Baba Yaga demir dişlerini gıcırdattı. Sonra havanın içine atladı ve oturdu. Havan tokmağıyla havanı sürdü, cadı süpürgesi izlerini süpürdü ve küçük kızın peşinden uçup gitti.
Küçük kız koştu, koştu. Kulağını yere dayadı ve dinledi. Bang, bang, bangety bang! Baba Yaga’nın havan tokmağıyla havana vurduğunu duyabiliyordu. Baba Yaga epey yakındaydı. İşte oradaydı, havan tokmağıyla dövüyor ve besomla süpürüyor, yol boyunca geliyordu.
Küçük kız elinden geldiğince çabuk havluyu çıkarıp yere attı. Havlu büyüdükçe büyüdü, ıslandıkça ıslandı ve Baba Yaga ile küçük kız ortasında derin, geniş bir ırmak oluştu.
Küçük kız döndü ve koşmaya devam etti. Nasıl da koşuyordu!
Baba Yaga havan topunun içinde uçarak geldi. Lakin havan Baba Yaga içindeyken ırmakta yüzemezdi. Havanı içine soktu lakin yalnızca ıslandı. Demir dişlerini gıcırdatırken çıkardığı gürültünün yanında, bacadan aşağı yuvarlanan maşa ve çekiçler hiç kalır. Konuta döndü ve tavuk bacakları üzerinde uçarak küçük kulübeye geri döndü. Sonra bütün sığırlarını topladı ve onları ırmağa sürdü.
“İçin, için!” diye bağırdı onlara ve sığırlar ırmağı son damlasına kadar içtiler. Ve Baba Yaga, havanda oturarak havan tokmağıyla onu sürdü ve cadı süpürgesi izlerini süpürdü ve ırmağın kuru yatağı üzerinde uçtu ve küçük kızın peşinden gitti.
Küçük kız kulağını yere dayayıp dinledi. Bang, bang, bangety bang! Baba Yaga’nın havanı tokmakla dövdüğünü duyabiliyordu. Gürültü gitgide yaklaştı ve Baba Yaga havan tokmağıyla dövüyor ve süpürgeyle süpürüyordu, gerisinden yol boyunca geliyordu.
Küçük kız tarağı yere attı, tarak büyüdü, büyüdü ve dişleri sık bir ormana dönüştü, bizim yaşadığımız bu ormandan daha sık, o denli sık ki içinden geçmeye Baba Yaga’nın bile gücü yetmedi. Ve Baba Yaga dişlerini gıcırdatarak, öfke ve hayal kırıklığıyla çığlıklar atarak ardını döndü ve tavuk bacakları üzerindeki küçük kulübesine hakikat uzaklaştı.
Küçük kız konuta gerçek koştu. İçeri girip üvey annesini görmekten korktuğu için kulübeye koştu.
Çizik, çizik! Küçük fare dışarı çıktı.
“Demek kaçmayı başardın, canım,” dedi küçük fare. “Şimdi içeri koş. Korkma. Baban döndü, ona her şeyi anlatmalısın.”
Küçük kız konuta girdi.
“Nerelerdeydin?” dedi babası, “ve neden bu kadar nefes nefese kaldın?”
Üvey anne onu görünce sarardı, gözleri parladı ve dişleri kırılana kadar birbirine vurdu.
Ama küçük kız korkmadı ve babasının yanına gidip dizine tırmandı ve ona her şeyi olduğu üzere anlattı. Yaşlı adam üvey annenin küçük kızını Baba Yaga tarafından yenmeye gönderdiğini öğrendiğinde o kadar sonlandı ki onu kulübeden kovdu ve o günden sonra küçük kızla yalnız yaşadı. Bu her ikisi için de çok daha düzgündü.
“Peki ya küçük fare?” diye sordu Ivan.
“Küçük fare,” dedi yaşlı Peter, “gelip kulübede yaşadı ve her gün masanın üzerine oturup kırıntıları yer ve patilerini küçük kızın çay bardağında ısıtırdı.”
Vladimir’in kollarında kıvrılmış oturan Vanya, “Bize bir kedi hikâyesi anlat lütfen büyükbaba,” dedi.
“Çok keyifli bir kedinin hikâyesi,” dedi Maroosia; sonra da Bayan’ın burnunu kaşıyarak, “Sonra da bir köpeğin hikâyesi,” diye ekledi.
“Ben sana çok memnun olan mutsuz bir kedinin hikâyesini anlatacağım,” dedi yaşlı Peter. “Size Baş Ormancı olan Kedinin kıssasını anlatacağım.”
