Iktomi bir örümcek perisidir. Her iki yanında uzun yumuşak saçakları olan kahverengi geyik derisi paçaları vardır ve ayaklarına minik boncuklu mokasenler giyer. Uzun siyah saçları ortadan ayrılmış ve kırmızı bantlarla sarılmıştır. Her bir yuvarlak örgü küçük kahverengi bir kulağın üzerinden sarkar ve omuzlarının üzerinden öne hakikat düşer.
Komik yüzünü bile kırmızı ve sarıya boyar ve gözlerinin etrafına büyük siyah halkalar çizer. Üzerine parlak renkli boncukların sıkıca dikildiği geyik derisinden bir ceket giyer. Iktomi gerçek bir Dakota Kızılderili savaşçısı üzere giyinir. Doğrusu, boyası ve geyik derisi onun en hoş yanıdır -eğer elbise insanın ya da perinin bir modülüyse.
Iktomi kurnaz bir adamdır. Her vakit haylazlık peşindedir. Dürüst bir avcılıkla kazanmaktansa tuzak kurmayı tercih eder. Neden! Zira birtakım kolay beşerler bir tuzağa yakalandığında, emin ve süratli bir halde ağzı açık bir formda güler.
Bir oburunun hayatının kendisi hayatı kadar parlak olabileceğini asla düşünmez. Birden fazla vakit kendi kibri onu daha kolay insanların sağduyusuna karşı sert bir halde yönlendirir.
Zavallı İktomi küçük bir şeytan olmaktan kendini alamaz. Yaramaz bir peri olduğu sürece de tek bir arkadaş bile bulamaz. Başı sıkıntıya girdiğinde kimse ona yardım etmez. Kimse onu nitekim sevmez. Güzel boncuklu ceketine ve uzun püsküllü paçalarına hayran olmaya gelenler, kısa bir mühlet sonra onun boş, kibirli kelamlarından ve ruhsuz kahkahalarından bıkıp usanarak uzaklaşırlar.
Iktomi ovada koni halindeki bir çadırda tek başına yaşar. Bir gün çadırının içinde aç oturuyordu. Apansız battaniyesini de peşinden sürükleyerek dışarı fırladı. Battaniyeyi süratle yere serdi, iki eliyle kuru uzun otları kopardı ve süratle battaniyenin içine attı.
Dört köşesini bir düğümle birbirine bağlayarak, hafif ot demetini omzunun üzerinden attı.
Boşta kalan sol eliyle ince bir söğüt sopası kaparak bir sıçrayışta yola koyuldu. Engebeli yerde hafif adımlarla koşarken sırtındaki demeti bir o yana bir bu yana zıplattı. Çok geçmeden büyük düz arazinin kenarına geldi. Doruğun üzerinde nefes almak için durakladı. Kurumuş dudaklarını, güya yumuşak bir etin tadına bakıyormuşçasına hınzırca şapırdatarak boşluğa, bataklık ırmağın tabanına gerçek baktı. Gözlerini batı güneşinden koruyan ince bir avuç içiyle uzaklara, ovalara baktı ve bu sırada kendi yanaklarını çiğnedi. “Ah-ha!” diye homurdandı, gördüklerinden tatmin olmuştu.
Bir küme yaban ördeği bataklıkta dans ediyor ve ziyafet çekiyordu. Kanatlarını uçtan uca açmış, geniş bir daire içinde aşağı üst hareket ediyorlardı. Halkanın içinde, küçük bir davulun etrafında, seçilmiş müzikçiler oturuyor, başlarını sallıyor ve gözlerini kırpıştırıyorlardı.
Hep bir ağızdan sevinçli bir dans müziği söylediler ve davul çaldılar.
Yakınlardaki dolambaçlı bir patikadan sonra, Dakota’lı bir savaşçının eğilmiş figürü geldi. Sırtında çok büyük bir yük taşıyordu. Yükünün altında sendeleyerek ilerlerken bir söğüt bastonuyla kendini destekliyordu.
“Ho! Kim var orada?” diye seslendi meraklı yaşlı bir ördek, hala dairesel dansın içinde bir aşağı bir üst sallanıyordu.
Bunun üzerine davulcular, yanlarından geçen yabancıya bakmak için boyunlarını müziklerini boğana kadar uzattılar.
“Ho, Iktomi! Yaşlı dostum, lütfen bize battaniyende ne taşıdığını söyle. İvedi etme! Dur! Dur!” diye bağırdı müzikçilerden biri.
“Dur! Dur! Battaniyenin içinde ne olduğunu göster bize!” diye haykırdı öbürleri.
“Dostlarım, dansınızı bozmamalıyım. Battaniyemin içinde ne olduğunu bilseydiniz görmek istemezdiniz. Müziğe devam! Dansa devam! Sırtımda ne taşıdığımı size göstermemeliyim,” diye yanıt verdi Iktomi, dirsekleriyle kendi yanlarını dürterek. Bu yanıt halkayı büsbütün dağıttı. Artık bütün ördekler İktomi’nin etrafında toplanmıştı.
“Ne taşıdığını görmeliyiz! Battaniyenin içinde ne olduğunu bilmeliyiz!” diye bağırdılar her iki kulağına da. Hatta kimileri kanatlarını gizemli bohçaya sürttü. Kurnaz Iktomi kendini tekrar dürterek, “Dostlarım, battaniyemde yalnızca bir paket müzik taşıyorum,” dedi.
“O vakit müziklerini dinleyelim!” diye bağırdı meraklı ördekler.
Sonunda İktomi müziklerini söylemeyi kabul etti. Bütün ördekler sevinçle kanatlarını çırptılar ve daima birlikte “Hoye! hoye!” diye bağırdılar.
İktomi büyük bir dikkatle bohçasını yere bıraktı.
“Önce yuvarlak bir saman konut yapacağım, zira müziklerimi asla açık havada söylemem,” dedi.
Hızla yeşil söğüt çubuklarını eğdi ve her bir çubuğun iki ucunu toprağa dikti. Bunları sazlar ve otlarla kalın bir biçimde örttü. Kısa müddet sonra saman kulübe hazırdı. Şişman ördekler teker teker, tek giriş yolu olan küçük bir açıklıktan paytak paytak içeri girdiler. Kapının yanında gülümseyerek duran Iktomi’nin müzik demetine gözlerini diken ördekler kasıla kasıla kulübeye girdiler.
Iktomi garip ve alçak bir sesle eski tuhaf müziğine başladı. Bütün ördekler gizemli müzikçinin etrafında yuvarlak bir daire oluşturarak oturdular. Saman kulübenin içi loştu, zira İktomi küçük giriş yolunu kapatmayı unutmamıştı. Birden müzik söylerken sesini olabildiğince yükseltti. Ürkmüş ördekler huzursuz bir formda yere otururken, İktomi melodisini minör bir tınıya çevirdi. Söylediği kelamlar şunlardı:
“Istokmus wacipo, tuwayatunwanpi kinhan ista nisasapi kta,” yani, “Gözlerin kapalıyken dans etmelisin. Kim gözlerini açmaya yürek ederse, sonsuza dek kırmızı gözlere sahip olacaktır.”
Oturan ördeklerden oluşan çember ayağa kalktı ve kanatlarını yanlarına dayayarak Iktomi’nin müziği ve davulunun ritmiyle dans etmeye başladılar.
Gözleri kapalı dans ettiler! Iktomi davulunu çalmayı bıraktı. Daha yüksek sesle ve daha süratli müzik söylemeye başladı. Ringin ortasında hareket ediyor üzereydi. Hiçbir ördek gözünü kırpmaya yürek edemedi. Her biri gözlerini sıkı sıkıya kapadı ve daha da sert dans etti. Üst ve aşağı! Sağlarına hakikat kayarak o kör dansın içinde döne döne zıpladılar. Meraklı halk için güç bir danstı bu.
Sonunda dansçılardan biri gözlerini daha fazla kapatamadı! Çemberin ortasındaki İktomi’ye en ufak bir göz kırpışı yapan bir Skiska’ydı. “Oh! oh!” diye ciyakladı müthiş bir dehşet içinde! “Kaçın! Uçun! Iktomi başlarınızı büküyor ve boyunlarınızı kırıyor! Kaçın ve uçun! Uçun!” diye bağırdı. Bunun üzerine ördekler gözlerini açtılar. Orada, İktomi’nin müzik demetinin yanında, kalabalığın yarısı sırt üstü yatıyordu.
Skiska’nın telaşla ileri atılırken açtığı delikten dışarı uçtular.
Ama mavi gökyüzüne yanlışsız yükselirken birbirlerine seslendiler: “Ah! Gözleriniz kıpkırmızı!” “Ve seninkiler de kırmızı-kırmızı!” Sihirli küçük türün uyarı sözleri yanlışsız çıkmıştı. “Ah-ha!” diye güldü Iktomi, battaniyesinin dört köşesini çözerek, “Artık konutumda aç oturmayacağım.” Meskene gerçek battaniyesinin içinde hoş ve şişman ördeklerle birlikte ilerledi. Küçük saman kulübesini yağmurlara ve rüzgârlara bıraktı.
Yüksek topraktaki kendi çadırına ulaşan Iktomi, kapıların dışında büyük bir ateş yaktı. Sıçrayan alevlerin etrafına sivri uçlu sopalar dikti. Kızartmak üzere her kazığa bir ördek bağladı. Birkaçını da pişmesi için küllerin altına gömdü. Çadırının içinde kaybolup, kocaman deniz kabuklarıyla tekrar ortaya çıktı. Bunlar onun tabaklarıydı. Kızaran her ördeğin altına bir tane koyarak mırıldandı, “Dışarı sızan tatlı yağ, sert pişmiş göğüslerle âlâ tat verecek.”
Ateşin üzerine daha fazla söğüt yığan Iktomi, bağdaş kurarak yere oturdu. Dizlerinin ortasındaki uzun çenesi kızıl alevlere dönüktü, gözleri ise kızaran ördeklerdeydi.
Ayak bileklerinin çabucak üzerinde uzun kemikli parmaklarını kavrayıp açıyordu. Ortada bir sabırsızlıkla tuzlu kokuyu kokluyordu.
Ateşi karıştıran sert rüzgâr, İktomi’nin çadırının yanındaki gıcırdayan yaşlı ağaçla da oynuyordu.
Ağaç bir o yana bir bu yana sallanıyor ve yaşlı bir adamın sesiyle ağlıyordu: “İmdat! Kırılacağım! Düşeceğim!” Iktomi kocaman omuzlarını silkti fakat gözlerini ördeklerden ayırmadı. Kehribar yağının inci üzere tabaklara damla damla damlaması aç gözlerini şad ediyordu. Yaşlı ağaçtaki adam hâlâ yardım istiyordu. “He! Kulağımı ağrıtan bu ses de ne!” diye bağırdı İktomi, elini kulağına götürerek.
Ayağa kalktı ve etrafına bakındı. Gıcırtı ağaçtan geliyordu. Sonra o nahoş sesi bulmak için ağaca tırmanmaya başladı. Ayağını görmeden çatlak bir kolun üzerine koydu. Tam o sırada bir rüzgâr esintisi geldi ve kırık kenarları birbirine bastırdı. Orada güçlü bir tahta el İktomi’nin ayağını yakaladı.
“Ah! Ayağım ezildi!” diye bir korkak üzere uludu. Kendini kurtarmak için boşuna uğraştı.
Ağacın üzerinde tutsak bir biçimde otururken, gözyaşlarının ortasından düz yerde dolaşan gri kurt sürüsünü gördü. Ellerini onlara gerçek sallayarak en yüksek sesiyle seslendi, “O! Gri kurtlar! Sakın buraya gelmeyin! Ördek ziyafetim soğumasın diye ağaca sıkıca tutundum. Sakın yemeğimi yemeye gelmeyin.”
Iktomi’nin sözlerini duyan sürünün lideri yoldaşlarına döndü ve şöyle dedi:
“Ah! şu aptal adamı dinleyin! Yenecek bir ördek ziyafeti olduğunu söylüyor! Hissemizi almak için tez edelim!” Kurtlar süratle Iktomi’nin kulübesine gerçek yola koyuldular.
Iktomi ağaçtan aç kurtların güzelce kızarmış yağlı ördeklerini yemesini izledi. Ayağı gitgide daha çok acıyordu. Güçlü uzun dişleriyle küçük yuvarlak kemikleri kırdıklarını ve yağlı iliği yediklerini duydu. Artık şiddetli ağrılar ayağından tüm bedenine yayılıyordu. “Hin-hin-hin!” diye hıçkırdı Iktomi. Gerçek gözyaşları kırmızıya boyanmış yanaklarında kahverengi çizgiler oluşturuyordu. Kurtlar dudaklarını şapırdatarak oradan ayrılmaya başladılar ki İktomi somurtan bir çocuk üzere, “En azından fırınımı küllerin altında bıraktınız!” diye haykırdı.
“Ho! Po!” diye bağırdı yaramaz kurtlar; “küllerin altında daha çok ördek bulunacağını söylüyor! Gelin! Gelin! Bu seferlik karnımızı doyuralım!”
Ölü ateşe yanlışsız koşarak ördekleri öylesine kaba bir çabukla çıkardılar ki, üzerlerinden gri bir duman üzere kül bulutu yükseldi.
“Hin-hin-hin!” diye inledi Iktomi, kurtlar kaçışmaya başladığında. Çok geç olmadan, güçlü rüzgâr geri döndü ve yanlarından geçerek ağacın kırık kenarlarını ayırdı. Iktomi hür kaldı. Fakat ne yazık ki artık ördek ziyafeti yoktu.
