Kaynak ustalıkla yapılırsa, demir ve pirinç bile birleşir.
Tibet Atasözü.
Çok uzun vakit evvel, Tibet’in uzak diyarlarında bir yerlerde, gökyüzüne öbür diyarlardan biraz daha yakın görünecek kadar yükseklerde, bir köşede çok adil bir kral tarafından yönetilen bir ülke varmış. Kral, her durumda verdiği adil kararlarla hükümranlığının her yerinde tanınırmış.
Bu uygun hükümdarın yaşadığı ve konutunun bulunduğu kentte iki fakir adam yaşarmış. Her ikisi de çok güzelmiş, her gün ellerinden gelenin en güzelini yaparlarmış ve her ikisinin de bakmakla yükümlü olduğu yaşlı bir annesi varmış.
Bir gün adamlardan biri bir yağ küpü taşıyarak dağların doruğundaki bir köye gerçek yola çıkmış. Yolda yürürken çok yorulmuş ve bir mühlet dinlenmek için otururken yağ küpünü yol kenarındaki bir kayanın üzerine bırakmış. O orada otururken, komşusu eşeğini önünden sürerek dağdan aşağı iniyormuş. Küçük eşeğin her iki yanına yığılmış iki büyük odun yükü neredeyse onu örtüyormuş. Eşek küpü görmemiş, bu yüzden çok yaklaşmış ve onu devirmiş, kırmış ve bütün yağı dökmüş.
Yağın sahibi olan adam çok kızmış, eşeğin sahibi olan adam ise ziyanı verenin kendisi değil, eşek olduğunu söylemiş. Böylelikle tartışmışlar, tartışmışlar ve tartışmaya devam etmişler. Yağın sahibi olan adam onu kaybetmeyi göze alamayacağını, zira annesinin ve kendisinin yiyeceği için satabileceği tek şeyin o olduğunu ve küpün kırılmasının onun cürmü olamayacağını söylemiş.
İkisi de hükümdara gitmişler, kral onları bu bahiste dikkatle dinlemiş ve sonunda ikisinde de bir cürüm göremediğini söylemiş. Her ikisi de düzgün insanlarmış, yaşlı annelerine âlâ bakıyorlarmış ve tüm işlerinde dürüstlermiş ve görebildiği kadarıyla eşek ve kayadan öbür kimsenin bir kabahati yokmuş ve onları yargılayacakmış.
Böylece küçük eşek ayaklarından ve boynundan zincirlenerek mahpusa atılırken, hükümdarın beş adamı da kayayı almaya gönderilmiş. Onlar kayayı getirir getirmez, kral kayanın zincirlerle sarılmasını ve hapishane kapısının dışında bir direğe bağlanmasını buyurmuş. Bu sırada bu garip olayın ve hükümdarın tuhaf davranışlarının haberi tüm kente yayılmıştı. Halk, büyük hükümdarlarının bir eşek ve bir taşla ilgili bir dava açtığını duyunca, onun katiyen delirdiğini düşünmüş. Sonraki sabah kral atlılarıyla kentte dolaşarak davanın görüleceğini ilan etmiş. Bir eşekle bir taşın mahkemede yargılanabileceği fikri halkın anlayabileceğinden çok daha fazlasıymış, lakin sonraki gün erkenden kentteki herkes mahkemenin sonucunu görmek için avluya gelmiş. Vakit geldiğinde yargıç gelip yerine oturmuş, kapı bekçilerine bütün kapıları kapatıp kilitlemelerini emretmiş, böylelikle herkes içeri girmiş ve akabinde davayla ilgili kararını açıklamaya başlamış.
“Çok yeterli bildiğiniz üzere, bir eşeğin ve bir taşın yargılanabileceği bir yasa yoktur. Neden hepiniz bu türlü saçma bir şeyi görmeye geldiniz? Artık, bu bahisteki merakınızdan ötürü, her biriniz dışarı çıkmadan evvel yarım sent ödeyeceksiniz.”
İnsanlar çok utanmış ve dışarı çıkmaktan şad görünerek bu parayı verip kapıdan çıkmışlar. Bu formda alınan para yağını kaybeden adama verilmiş, böylelikle adam memnun olmuş, borç ödenmiş ve mahkeme kapanmış.
